Lãnh đạo độc đoán và hệ luỵ

 Lê Anh Hùng

 

 

Trong môi trường quyền lực tập trung cao độ, sai lầm không những có khả năng xảy ra thường xuyên, mà còn có xu hướng lan rộng theo cấp số nhân. Câu chuyện năm 2012, khi Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào nhầm bao giày vô trùng là mũ trùm đầu và đội lên đầu trong một chuyến thị sát phòng thí nghiệm, là một minh chứng sinh động cho cơ chế ấy.

Sai sót ban đầu vốn rất nhỏ và hoàn toàn có thể được sửa ngay tức thì bằng một lời nhắc nhẹ nhàng. Thế nhưng, vì không ai dám chỉ ra lỗi của lãnh đạo, cả đoàn tùy tùng lẫn nhân viên phòng thí nghiệm đều chọn cách im lặng và làm theo. Kết quả là một cảnh tượng kỳ quặc: sai lầm không những không được sửa chữa, mà còn trở thành “chuẩn mực” tạm thời để tất cả cùng sao chép.

Mỹ tấn công Venezuela và cạnh tranh quyền lực giữa các quốc gia

 Lê Anh Hùng

 

 

Nhà nước và chiến tranh

Trong tác phẩm “Coercion, Capital, and European States, AD 990–1992” xuất bản năm 1992, nhà xã hội học, chính trị học và sử học người Mỹ Charles Tilly đã đưa ra một mệnh đề nổi tiếng: “Chiến tranh tạo ra nhà nước, và nhà nước tạo ra chiến tranh.” Mệnh đề này không chỉ mô tả tiến trình hình thành các nhà nước hiện đại ở Châu Âu, mà qua đó còn cho thấy một quy luật sâu xa của lịch sử nhân loại: chiến tranh giữa các quốc gia là đỉnh điểm của sự cạnh tranh quyền lực trong xã hội.

Các đại tập đoàn tư nhân và mối đe doạ đối với trật tự dân chủ và an ninh quốc gia

 Lê Anh Hùng

 

 

Hàn Quốc hiện đã được coi là một quốc gia phát triển với một nền dân chủ trưởng thành, xếp thứ 22 trong số 167 quốc gia theo Chỉ số Dân chủ (Democracy Index) năm 2023.

Tuy nhiên, ngay cả trong một nền dân chủ tương đối hoàn chỉnh như vậy, ảnh hưởng quá lớn của các chaebol – những tập đoàn kinh tế gia đình khổng lồ như Samsung, Hyundai hay LG – vẫn bị xem là một thách thức nghiêm trọng đối với trật tự dân chủ. Một bài viết trên website của Nghị viện Châu Âu đã thẳng thắn nhận định rằng quyền lực kinh tế – chính trị đan xen của các chaebol tiếp tục là thách thức nghiêm trọng, cản trở sự vận hành thông suốt của trật tự dân chủ Hàn Quốc.[1]

Tình trạng ngược đãi tù nhân trong các cơ sở giam giữ ở Việt Nam

 Lê Anh Hùng

 

 

Tình trạng vi phạm nhân quyền, ngược đãi tù nhân trong các cơ sở giam giữ tại Việt Nam từ lâu đã là một vấn đề gây lo ngại cho nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế cũng như giới quan sát trong nước. Bản chất khép kín của hệ thống quản lý nhà tù, cùng với việc thiếu các cơ chế giám sát độc lập và hiệu quả, thường tạo môi trường thuận lợi cho sự lạm quyền và che giấu những sai phạm diễn ra bên trong.

Mới đây, việc tù nhân lương tâm Trịnh Bá Phương bị Trại giam An Điềm (Đà Nẵng) vu cho là tác giả của một tấm biểu ngữ không do anh viết ra (để rồi vì thế mà anh bị Toà án Nhân dân Đà Nẵng “tặng” thêm bản án 11 năm tù), hay việc Trại giam số 6 (Nghệ An) cho tù nhân ăn gạo mốc (để rồi người báo thông tin ra bên ngoài bị trại biệt giam) lại một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về tình trạng lạm dụng quyền lực hay sự xuống cấp của đạo đức công vụ trong hệ thống nhà tù ở Việt Nam.

Đất nước của những phe phái

 Lê Anh Hùng

 

 

Trong suốt chiều dài lịch sử hiện đại, xã hội Việt Nam đã nhiều lần bị phân tách bởi những lằn ranh tư tưởng và lợi ích. Trước kia, người ta nói đến phe ta – phe địch, phe tư bản chủ nghĩa – phe xã hội chủ nghĩa, phe quốc gia – phe cộng sản. Những ranh giới ấy, dù mang tính ý thức hệ hay chính trị, đều phản ánh bối cảnh lịch sử vốn dĩ đầy biến động và phức tạp của thế kỷ XX.

Thế nhưng, bước sang thời bình, khi những vết thương chiến tranh dường như đã lùi xa, đất nước lại tiếp tục chứng kiến những hình thức phân hoá mới.

Ai có nhu cầu 'tự hào dân tộc'?

 Lê Anh Hùng

 

 

Trong đời sống tinh thần của người Việt hiện nay, cụm từ “niềm tự hào dân tộc” được nhắc đến với tần suất dày đặc – từ những bản tin truyền thông đến các khẩu hiệu treo dọc đường, từ những cuộc thi sắc đẹp cho đến các bài diễn văn chính trị. Nghe thì có vẻ cao quý, thiêng liêng, nhưng nếu chịu khó dừng lại đôi chút để đặt câu hỏi, ta sẽ thấy có điều gì đó không trong sáng phía sau.

Bộ máy tuyên truyền chính thống ở Việt Nam cùng đội ngũ dư luận viên hùng hậu của nó thường cố tình xoá nhoà ranh giới giữa “dân tộc Việt Nam” và “chính thể Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam”. (Dòng chữ “Tôi yêu Việt Nam”, chẳng hạn, luôn được đặt trên nền Quốc kỳ hoặc nền màu đỏ, màu của Quốc kỳ và đảng kỳ.) Trong cách nói của họ, hai khái niệm ấy gần như đồng nhất. Khi họ nói “tự hào dân tộc”, thực chất họ đang muốn ta tự hào về chính thể hiện hành; khi họ ca ngợi “Việt Nam vươn ra biển lớn”, họ thực ra đang nói về “thành tựu của Đảng và Nhà nước”. Từ đó, niềm tự hào dân tộc bị biến thành một công cụ chính trị, một thứ băng keo cảm xúc dùng để gắn người dân vào hệ thống quyền lực, khiến mọi người tin rằng lòng yêu nước đồng nghĩa với lòng trung thành với chế độ.

Ngăn chặn hiểm hoạ trong việc hợp tác với Trung Quốc

 Lê Anh Hùng | 15.10.2025

 

 

Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế, việc các quốc gia hợp tác với nhau được coi như một lẽ tự nhiên, một điều bình thường. Mục đích và bản chất của hợp tác là đem lại lợi ích cho cả hai bên, nên nhìn chung việc hợp tác giữa các quốc gia là điều được chờ đợi và đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, vấn đề lại nẩy sinh bất cứ khi nào quốc gia này là mối đe doạ tiềm tàng đối với quốc gia kia trong cuộc hợp tác, khi việc hợp tác thiếu tính tự nguyện nhưng lại thừa tính ép buộc và mưu mô. Đó chính là mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc.

VN và TQ là hai quốc gia láng giềng nên việc hai quốc gia hợp tác với nhau là một điều hết sức tự nhiên. VN đơn giản là không thể tuyệt giao với TQ. Một mặt, đây là hai quốc gia cùng ý thức hệ cộng sản nên họ cần đến nhau để củng cố tính chính danh cho nhau. Mặt khác, nếu VN sẵn sàng bỏ qua nền tảng ý thức hệ mà tuyệt giao với TQ – khi nhận ra sự thật phũ phàng rằng TQ không bao giờ từ bỏ mưu đồ phá hoại và tham vọng thôn tính VN, như dưới thời TBT Lê Duẩn chẳng hạn – thì TQ sẽ tìm mọi cách để gây chuyện với VN, khiến cả hai bên đều thiệt hại. Quan trọng hơn, nếu những mối đe doạ và rủi ro đến từ việc hợp tác được kiểm soát thì cả hai bên trong cuộc hợp tác đều có lợi.