Lê Anh Hùng
Trong đời sống tinh thần của người Việt hiện nay, cụm từ “niềm tự hào
dân tộc” được nhắc đến với tần suất dày đặc – từ những bản tin truyền thông đến
các khẩu hiệu treo dọc đường, từ những cuộc thi sắc đẹp cho đến các bài diễn
văn chính trị. Nghe thì có vẻ cao quý, thiêng liêng, nhưng nếu chịu khó dừng lại
đôi chút để đặt câu hỏi, ta sẽ thấy có điều gì đó không trong sáng phía sau.
Bộ máy tuyên truyền chính thống ở Việt Nam cùng đội ngũ dư luận viên
hùng hậu của nó thường cố tình xoá nhoà ranh giới giữa “dân tộc Việt Nam” và
“chính thể Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam”. (Dòng chữ “Tôi yêu Việt Nam”,
chẳng hạn, luôn được đặt trên nền Quốc kỳ hoặc nền màu đỏ, màu của Quốc kỳ và đảng
kỳ.) Trong cách nói của họ, hai khái niệm ấy gần như đồng nhất. Khi họ nói “tự
hào dân tộc”, thực chất họ đang muốn ta tự hào về chính thể hiện hành; khi họ
ca ngợi “Việt Nam vươn ra biển lớn”, họ thực ra đang nói về “thành tựu của Đảng
và Nhà nước”. Từ đó, niềm tự hào dân tộc bị biến thành một công cụ chính trị, một
thứ băng keo cảm xúc dùng để gắn người dân vào hệ thống quyền lực, khiến mọi
người tin rằng lòng yêu nước đồng nghĩa với lòng trung thành với chế độ.
