Giới thiệu sách mới

Lê Anh Hùng | 5.9.2025

Xin trân trọng giới thiệu với quý vị độc giả cuốn Ý Chí Khám Phá, bản dịch Tiếng Việt của tác phẩm The Will to Knowledge, cuốn đầu tiên trong bộ sách History of Sexuality (Lịch Sử Tính Dục) của Michel Foucault (1926–1984), một trong những nhà tư tưởng nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất thế kỷ XX.

Lý do cuốn sách này được chọn để dịch rất đơn giản: quyền lực là vấn đề căn cốt nhất của mọi xã hội, trong khi The Will to Knowledge lại là tác phẩm đặc sắc nhất về quyền lực của người được mệnh danh là “triết gia về quyền lực” nổi tiếng nhất từ trước đến nay. Vì thế, nó sẽ là một sự bổ trợ tuyệt vời cho cuốn “Quyền lực và vấn đề kiểm soát quyền lực trong xã hội” (https://drive.google.com/file/d/1fSQyex3t02xanpQVZtCTODRwr08a5-nM/view) mà tôi đã công bố năm 2024.

SÁCH DỊCH THỜI… HẬU “THẢM HOẠ”

LTS.

Đây là bài viết của nhà văn Trần Nhã Thuỵ đăng trên báo Tuổi Trẻ ngày 4/1/2008. Trong bài, tác giả có nhắc đến tác phẩm “Friedrich Hayek – Cuộc đời và sự nghiệp” do tôi dịch và NXB Tri Thức xuất bản vài tháng trước đó.

Hà Nội, 23/1/2013

Lê Anh Hùng

TT - Cái gọi là "thảm họa dịch thuật" được báo động khẩn cấp từ "sự cố" Mật mã Da Vinci (2005). Từ đó hàng loạt sách dịch "gây thảm họa" đã bị giới chuyên môn lên tiếng, chỉ trích. Tuy nhiên năm 2007 xem ra sách dịch đã tạm qua được thời "thảm họa", đóng góp vào đời sống văn hóa đọc nhiều tác phẩm hay...

Từ những cuốn sách được gọi là "thảm họa dịch thuật", khi truy ra người ta mới tá hỏa vì người dịch không phải là dịch giả có chuyên môn, mà chỉ là người "chuyển ngữ" với một chút vốn ngoại ngữ. "Thảm họa" đã nảy sinh từ chỗ "sai một li đi một dặm" khiến bản dịch rơi vào tình trạng vô phương cứu chữa.

Nói không với... dịch giả "ngang xương" (!)

Sau khi bị giới chuyên môn lên tiếng và dư luận xã hội phản ứng, các nhà làm sách đã trở nên cẩn trọng hơn. Sách dịch hầu hết đã được trao gửi đúng địa chỉ, tức giao đúng người đúng việc.

Về mảng sách văn học có những tên tuổi "bảo chứng" như: Dương Tường, Trịnh Lữ, Đoàn Tử Huyến, Cao Việt Dũng, Trần Tiễn Cao Đăng, Phạm Xuân Nguyên, Lê Quang, Trần Đình Hiến, Huỳnh Phan Anh, Phạm Viêm Phương... Ở mảng sách tri thức, học thuật có các "địa chỉ” tin cậy như: Nguyên Ngọc, Phạm Toàn, Bùi Văn Nam Sơn, Mai Sơn, Phạm Văn Thiều, Lê Anh Hùng, Nguyễn Ngọc Hải, Nguyễn Văn Dương... Những tên tuổi vừa kể trên đều là những "thương hiệu" tốt. Các nhà làm sách xây dựng thương hiệu sách dịch bằng chính "thương hiệu dịch giả” là một cách làm khả dĩ đúng đắn.

Sách dịch thời... hậu thảm họa đã xuất hiện nhiều tác phẩm giá trị. Về mảng sách văn học có thể kể: Hạt cơ bản, Đo thế giới, Ngân thành cố sự, Nhạc đời may rủi, Kafka bên bờ biển, Tên tôi là Đỏ... Ở mảng sách tri thức, học thuật cũng có nhiều tác phẩm đáng kể như: Friedrich Hayek - Cuộc đời và sự nghiệp, Loài tinh tinh thứ ba, Nguồn gốc - nỗi hoài niệm về những thuở ban đầu, Phạm Quỳnh - tiểu luận viết bằng tiếng Pháp trong thời gian 1922-1932... Nhiều sách kinh tế và quản trị kinh doanh thời gian gần đây cũng được xuất bản một cách có hệ thống, với nhiều bản dịch có chất lượng.

Không khó lắm để có thể thấy những bản dịch tốt đều xuất phát từ những dịch giả giỏi, chuyên sâu và tâm huyết. Sự đoạn tuyệt với những dịch giả "ngang xương" là hết sức cần thiết trong bối cảnh nhiều người đọc đang có nhu cầu nâng cao tri thức bằng cách chọn "thực đơn" là những tác phẩm tinh hoa thế giới.

Để tránh... tái thảm họa dịch thuật?!

Trong hoạt động của thị trường sách, việc giao dịch bản quyền có thể chóng vánh, nhưng dịch thuật không phải bao giờ cũng trôi chảy. Vì một lẽ đơn giản: dịch giả giỏi không nhiều. Dịch giả chuyên nghiệp còn quá ít, phần lớn hoạt động vì "nghiệp dĩ” chứ cũng không hẳn đã "sống được" nhờ công việc. Đó là chưa kể dịch giả giỏi đa số đều lớn tuổi; trẻ tuổi mà tài năng, tâm huyết như Cao Việt Dũng thì cũng là "hàng hiếm". Gần đây, một số nhà văn trẻ hải ngoại như Thuận, Phan Việt tham gia dịch thuật đã cho ra đời những bản dịch tốt như Xạ thủ nằm bắn, Suối nguồn... Nhưng họ cho biết không theo công việc này dài lâu bởi dịch thuật... không dễ (!). Như vậy, khi đứng trước nhu cầu thị trường, hoàn toàn có thể xảy ra việc... tái thảm họa dịch thuật.

Nhà văn - dịch giả Mai Sơn cho rằng để "thảm họa" không trở lại có nhiều điều phải làm, nhưng trước hết cần đặc biệt quan tâm đến những người hiệu đính và đọc thẩm định các bản dịch. Đa số họ đều lớn tuổi và không còn nhiều thời gian, nên việc của họ có thể chỉ là thẩm định vài chục trang mẫu của một bản dịch nhưng phải trả thù lao thật xứng đáng.

GS.TS Chu Hảo - Giám đốc NXB Tri Thức - nêu ý kiến: "Phải đặt ra yêu cầu cao cho dịch giả, song song với việc trả thù lao xứng đáng, và thẩm định chặt chẽ. Đó là biện pháp tốt nhất để ngăn chặn "thảm họa". Đó cũng là cách tốt nhất để thúc đẩy cả cung lẫn cầu đối với mảng sách dịch"...

TRẦN NHàTHỤY

Nguồn: Tuổi Trẻ

Bài liên quan: Một cuốn sách gây ấn tượng mạnh

Mời quý vị xem và tải tác phẩm “Friedrich Hayek: Cuộc đời và tư tưởng” về tại đây hoặc tại đây.

MỘT CUỐN SÁCH GÂY ẤN TƯỢNG MẠNH

LTS.

Friedrich Hayek (1899-1992), người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1974, được đánh giá là một trong những nhà kinh tế học quan trọng nhất và là triết gia về tự do vĩ đại nhất thế kỷ 20. Ông là người đả phá chủ nghĩa xã hội (cổ điển) mạnh mẽ và sâu sắc nhất trên phương diện học thuật. Trong bài “Nhà tiên tri giá cả” [The Price Prophet] đăng trên tờ New Yorker ngày 7/2/2000, John Cassidy nhận xét: “Hayek đã hiểu sai một số vấn đề (chẳng hạn, ông đã tỏ ra chậm trễ trong việc thừa nhận sự cần thiết đối với hành động của chính phủ nhằm giảm bớt tình trạng thất nghiệp những năm 1930) và ông đã bỏ qua những vấn đề khác (chẳng hạn như tình trạng bất bình đẳng và ô nhiễm); song ở chủ đề lớn lao nhất, sức sống của chủ nghĩa tư bản, ông đã được thừa nhận đến mức hầu như không quá khi nói rằng thế kỷ 20 là thế kỷ Hayek.” Tư tưởng của ông được nhìn nhận là sẽ còn soi sáng tiến trình của nhân loại trong nhiều thế kỷ tới.

Dưới đây là bài viết của Hữu Hưng về tác phẩm “Friedrich Hayek: Cuộc đời và sự nghiệp”, cuốn tiểu sử đầy đủ nhất của Friedrich Hayek cho đến nay, đăng trên trang mạng của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam ngày 22/9/2007, nhân dịp ra đời bản Tiếng Việt của tác phẩm.

Bản quyền Tiếng Việt của tác phẩm thuộc NXB Tri Thức và dịch giả. Vì lợi ích của cộng đồng, dịch giả đã trả tiền bản quyền cho NXB Tri Thức để được phổ biến tác phẩm dưới dạng PDF. Dịch giả cũng đã tu chỉnh và bổ sung rất nhiều chú giải so với lần xuất bản đầu tiên, đồng thời đổi tên tác phẩm thành “Friedrich Hayek: Cuộc đời và tư tưởng”.

Hà Nội, 21/1/2013

Lê Anh Hùng

Giới thiệu cuốn sách “Friedrich Hayek: Cuộc đời và sự nghiệp”, Nhà xuất bản Tri Thức đã thận trọng lưu ý độc giả: “Đây là một tài liệu tham khảo chủ yếu dành cho những người làm công tác nghiên cứu lý luận, có đủ trình độ tư duy phê phán độc lập... Nhà xuất bản chỉ nhằm cung cấp cho những ai cần tham khảo những ý kiến bổ ích (“thuận” cũng như “nghịch”), cách lập luận và phương pháp tư duy độc đáo của một trong những nhà kinh tế học nổi tiếng nhất thế kỷ XX, người đã đoạt Giải Nobel Kinh tế năm 1974...”.

Nhà kinh tế học Đinh Tuấn Minh - người hiệu đính và giới thiệu tác phẩm bản tiếng Việt – đã có những gợi ý và khích lệ độc giả Việt Namnên mạnh dạn đọc cuốn sách này. Ông viết: “Chính sách dứt khoát cải cách và mở cửa nhưng từ từ lựa theo sự tiến triển của các thiết chế văn hóa – xã hội của Trung Quốc chẳng khác gì hơn là nội dung của một trong những triết lý quan trọng nhất của F.A. Hayek về giải pháp giúp con người duy trì được sự phát triển của xã hội tự do trong trật tự tự phát...”.

Liên hệ với công cuộc đổi mới của nước ta, Đinh Tuấn Minh viết: “Triết lý kinh tế thị trường định hướng xã hội  chủ nghĩa của Việt Nam hiện nay, nếu xét kỹ về nội hàm của nó thì chúng ta dễ dàng phát hiện ra rằng triết lý này gần gũi với triết lý “chủ nghĩa tự do” (libertarianism) và thuyết “cộng đồng hợp tác” (communitarianism) mà H.A. Hayek mong muốn các xã hội hướng tới hơn bất kỳ triết thuyết xã hội nào” ...“Chẳng phải phương thức phát triển xã hội lựa theo sự tiến hóa của các thiết chế văn hóa – xã hội nội tại; chẳng phải ước muốn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong sự đa dạng của các cộng đồng xã hội trên thế giới là những nội dung chủ đạo của định hướng phát triển chung của Việt Nam hiện nay đó sao?”.

Ngoài lời giới thiệu và ghi chú, cuốn sách gồm ngót 700 trang, khổ 14,5 x 20,5cm, chia làm 6 phần, 41 chương do dịch giả trẻ Lê Anh Hùng thực hiện, tuy chứa đựng một số nội dung khá trừu tượng liên quan đến tư tưởng độc đáo, uyên thâm của F. A. Hayek, nhưng tác giả Alan Ebenstein viết rất khéo giúp cho hầu hết mọi độc giả đều có thể nắm bắt được.

Tiên đề cốt lõi trong triết thuyết của F.A. Hayek mang nội dung thực tiễn, đó là: Tri thức của nhân loại rất đa dạng và phức tạp được phân chia cho tất cả mọi người trong xã hội. Những tri thức đa dạng và rời rạc ấy không thể hội tụ vào một trí tuệ trong xã hội hiện đại, dù là một “siêu nhân” hay một nhóm người tinh hoa nhất. Do vậy, thật là phản khoa học và phản tiến bộ nếu muốn xây dựng một xã hội dựa trên niềm tin cho rằng sự chi phối của chính phủ đối với toàn bộ quyết định về quản lý kinh tế và kinh doanh (tức nền kinh tế chỉ huy tập trung) có thể hiệu quả hơn so với trật tự kinh tế phi tập trung được xác lập thông qua giá cả, lao động, tư hữu, lợi nhuận, hợp đồng và khả năng trao đổi hàng hóa, dịch vụ - tất cả những thứ được xây dựng, điều chỉnh và khai thác từ nền kinh tế thị trường. Một xã hội theo cơ chế thị trường được định nghĩa là nó cho phép tất cả những người trưởng thành và có trách nhiệm được làm những việc mà họ mong muốn miễn là không gây tổn hại đến người khác. Theo F.A. Hayek, trong một trật tự tự phát (Spontaneous order), các cá nhân có thể trao đổi và tác động qua lại một cách tự do. Quá trình ra quyết định của cá nhân không chịu sự chi phối, sự “bao cấp về tư tưởng” của bất kỳ ai, bất kỳ tổ chức nào. Do vậy, pháp trị tất yếu phải thay thế nhân trị”.

Trong cuốn “Luật, Luật pháp và Tự do”, F. A. Hayek viết: “Sự phụ thuộc lẫn nhau của hết thảy mọi người trên thế giới - điều mà mỗi chúng ta giờ đây đều nói tới, đang có xu thế đưa toàn thể nhân loại vào một thế giới đại đồng, đó là, và chỉ có thể là, kết quả của trật tự thị trường”.

Dù tán thành hay không tán thành một phần hay toàn bộ các luận thuyết của nhà triết học, kinh tế - chính trị học F.A Hayek, thiết nghĩ chúng ta, đặc biệt là các nhà nghiên cứu lý luận, rất nên chú ý nghiên cứu, trao đổi về các quan điểm có tính phản biện hết sức mạnh mẽ và sắc sảo của ông, nhằm góp phần làm sáng tỏ các triết lý trong đường lối đổi mới của Việt Nam hiện nay.

Hữu Hưng

22/9/2007

Nguồn: Liên Hiệp Các Hội Khoa Học & Kỹ Thuật Việt Nam

MỘT VÀI NHẬN XÉT VỀ TÁC PHẨM

“A splendid biography of the twentieth centurys’s greatest philosopher of liberty. A well written, sympathetic, yet critical examination of his life and intellectual contributions.”

“Cuốn tiểu sử hoành tráng về triết gia tự do vĩ đại nhất thế kỷ hai mươi. Một công trình nghiên cứu công phu, đồng cảm, song vẫn hàm chứa sự phê phán về cuộc đời và những đóng góp trí tuệ của Hayek.”

–Milton Friedman

Chuyên gia nghiên cứu cao cấp, Viện Hoover, Đại học Stanford, Giáo sư Danh dự về Kinh tế học, Đại học Chicago, người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1976.

“It is good to have this solid intellectual biography of Hayek available. It can supplement the several generalized evaluations of Hayek’s ideas”

“Một cuốn tiểu sử trí tuệ đáng tin cậy về Hayek. Cuốn sách có thể góp phần bổ sung một số đánh giá khái quát hoá về tư tưởng của Hayek.”

–James M. Buchanan

Cố vấn Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lựa Chọn Công [Center for Study of Public Choice], Giáo sư Danh dự Khả kính của Đại học George Mason và Đại học Công nghệ Virginia, người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1986.

Cuốn sách được dịch và xuất bản trong chương trình

Tủ Sách Tinh Hoa Tri Thức Thế Giới

với sự hỗ trợ về tài chính của

QUỸ DỊCH THUẬT PHAN CHUTRINH

53 Nguyễn Du – Hà Nội

Mời quý vị xem và tải tác phẩm “Friedrich Hayek: Cuộc đời và tư tưởng” về tại đây hoặc tại đây.

Bài liên quan: Thư của một độc giả

THƯ CỦA MỘT ĐỘC GIẢ

Lê Anh Hùng

LTS.

Đây là bức thư mà một độc giả vừa gửi đến tôi hôm nay. Nó làm tôi ấm lòng tới mức tôi không thể không chia sẻ nó với mọi người.

Hà Nội, 15/1/2013

Lê Anh Hùng

Kính chào anh Hùng,

Tôi là Oanh. Vừa qua, khi lang thang trên mạng, tình cờ tôi có được cuốn sách “Kinh tế học thể chế: Trật tự xã hội và chính sách công” do anh dịch (mặc dù nó đã ra đời được trên 1 năm nhưng tôi quả là lạc hậu).

Là người làm nghiên cứu về chính sách nông nghiệp, nông thôn ở VN, cuốn sách dịch của anh thực sự vô cùng quý báu với tôi. Nó làm tôi không thể yên lòng khi không đặt bút viết những dòng cảm tạ này tới anh. Là người đã từng được đi học ở nước ngoài về chính sách công và vấn đề phát triển nông thôn, tôi hiểu được sự khó nhọc vô vàn của rào cản ngôn ngữ. Nếu chỉ có kiến thức Tiếng Anh thì không thể hoàn tất một bản dịch hay như anh đã làm nên tôi thực sự khâm phục sức lao động và kiến thức sâu rộng của anh.

Thật tiếc khi nó không là bản in để nhiều người hơn được tiếp cận. Nhưng tôi tin sẽ có lúc [cuốn sách] được in phải không ạ.

Anh đã làm một nghĩa cử là không đắn đo công sức lao động do mình bỏ ra mà sẵn sàng làm từ thiện vì sự phát triển của xã hội VN. Tôi trân trọng và cảm thấy sung sướng vì tôi đã có lại niềm tin là xã hội còn những người quá tốt, sống vì trách nhiệm xã hội, không đo đếm hơn thiệt vì vật chất như anh.

Một lần nữa, trân trọng cám ơn anh.

Nguyễn Mai Oanh

(Trung tâm Miền Nam/Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn; Địa chỉ: Tầng T - Số 12 - Đường Võ Văn Kiệt - Quận 1 - TPHCM; ĐT: 08. 39142530 - Fax: 08. 39142555 - DĐ: 0919 338 …)

Ghi chú:

Mời quý độc giả xem và tải tác phẩm “Kinh tế học thể chế: Trật tự xã hội và chính sách công” tại đây hoặc tại đây.

MỘT VÀI NHẬN XÉT VỀ TÁC PHẨM

 “A solid and much needed book, that is comprehensive in coverage, elementary in exposition, and relevant in applications. Modern Institutional Economics has indeed come of age when its central elements can be so coherently packaged. It now becomes possible to point inquiring potential readers to this book rather than to a whole subliterature.”

“Một tác phẩm vững vàng và rất cần thiết, với nội dung bao hàm, lối trình bày dễ hiểu, và những ứng dụng phù hợp. Kinh tế học thể chế hiện đại đã thực sự lớn mạnh khi mà các thành tố then chốt của nó được tập hợp lại một cách cố kết đến vậy. Giờ đây, người ta có thể khuyến nghị ngay cuốn sách này cho những độc giả tiềm năng ham hiểu biết thay vì phải chỉ cho họ cả một mớ sách tầm thường khác.”

–James M. Buchanan,

Cố vấn Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lựa Chọn Công [Center for Study of Public Choice], Giáo sư Danh dự Khả kính của Đại học George Mason và Đại học Công nghệ Virginia, người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1986.

... a path-breaking, systematic text that develops institutional theory from fundamental tenets about human nature and then applies it to contemporary economic analysis. This book will therefore allow teachers to introduce evolutionary and institutional economics without having to rely on dispersed and sometimes hard-to-access literature...  Institutional Economics presents an accessible introduction to one of the hottest areas of contemporary economic policy analysis and social philosophy ... One does not have to be an economist to enjoy this important book. I recommend it most warmly to economists and noneconomists, to students and experienced old-timers alike.

… một tác phẩm khai mở và bài bản, phát triển lý thuyết thể chế từ những tiên đề cơ bản về bản chất con người rồi vận dụng vào phân tích kinh tế học đương đại. Cuốn sách vì thế sẽ cho phép các giáo viên giới thiệu về kinh tế học tiến hoá và kinh tế học thể chế mà không cần phải dựa vào các trước tác tản mát và đôi khi còn khó tiếp cận. Đây là một tác phẩm nhập môn dễ hiểu về một trong những lĩnh vực nóng bỏng nhất của phân tích chính sách kinh tế và triết học xã hội đương đại … Không cứ phải là một nhà kinh tế học thì mới thấy hứng thú với cuốn sách quan trọng này. Tôi xin chân thành khuyến nghị tác phẩm này cho các nhà chuyên môn cũng như những kẻ ‘ngoại đạo’, cho các sinh viên cũng như những người lớn tuổi từng trải khác.

–Gerard Radnitzky,

Cato Journal

… an authoritative survey of the present status of the field, and there are few students today who would not profit from a careful study of this text.

… một tác phẩm khảo luận đầy uy tín về vị thế hiện hành của chuyên ngành kinh tế học thể chế, và chỉ ít sinh viên ngày nay mới không thu được lợi ích gì từ việc nghiên cứu kỹ cuốn sách này.

– E.G. Furubotn,

 Journal of Economics

VÀI NÉT VỀ CÁC TÁC GIẢ

Wolfgang Kasper

Giáo sư Kinh tế, Đại học New South Wales

(University of New South Wales)

Canberra, Australia

Manfred E. Streit

Giám đốc, Viện Nghiên cứu các Hệ thống Kinh tế Max-Plank

(Max-Planck Institute for Research into Economic Systems)

Jena, Đức

Mời quý độc giả xem và tải tác phẩm “Kinh tế học thể chế: Trật tự xã hội và chính sách công” tại đây hoặc tại đây.

Kinh tế học thể chế: Trật tự xã hội và chính sách công

Kinh tế học thể chế: Trật tự xã hội và chính sách công
Quý vị có thể tải cuốn sách này về tại đây hoặc tại đây.

Friedrich Hayek: Cuộc đời và Tư tưởng

Friedrich Hayek: Cuộc Đời và Tư Tưởng
Mời quý độc giả download tác phẩm “Friedrich Hayek: Cuộc đời và Tư tưởng” tại đây hoặc tại đây.